است . و در مجمع البيان گفته : كلمه « زخرف » به معناى كمال زيبايى هر چيز است و از همين جهت طلا را هم « زخرف » مىگويند . و وقتى گفته مىشود : « زخرفه زخرفة » معنايش اين است كه فلان چيز را زينت كرد و زيبايش نمود . و باز به همين جهت نقش نگار و تصاوير را « زخرف » مىگويند . و در حديث آمده كه رسول خدا ( ص ) ( در فتح مكه ) بيرون كعبه ايستاد و داخل آن نشد ، تا آنكه دستور داد زخرف آن را دور ريختند « 1 » . و بقيه الفاظ آيه روشن است . * ( « وَإِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَالآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ » ) * كلمه « ان » نافيه است . و كلمه « لما » به معناى « الا » است . و معناى جمله اين است كه : آنچه از مزاياى معيشت گفتيم چيزى نيست ، جز متاع زندگى دنياى ناپايدار و فانى و بى دوام . * ( « وَالآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ » ) * - مراد از « آخرت » به قرينه مقام ، زندگى آخرت است ، البته زندگى با سعادت آخرت . گويا زندگى اشقياء جزء زندگى به شمار نمىآيد . و معناى آيه اين است : زندگى آخرت كه همان زندگى نيكبختان سعيد است ( چون زندگى دوزخيان زندگى نيست ) ، به حكمى از خداى تعالى و به قضايى از او مختص است به متقين . و اين اختصاص و انحصار تا اندازه اى مؤيد آن معنايى است كه ما قبلا براى جمله « مردم در دنيا امت واحده اى بودند » ذكر كرديم . * ( « وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَه شَيْطاناً فَهُوَ لَه قَرِينٌ » ) * در باره كسى گفته مىشود « عشى » ، « يعشى » ، « عشا » - از باب علم يعلم - كه چشمانش دچار آفتى شده باشد كه هيچ نبيند ، و يا تنها شبكور باشد . و در باره كسى گفته مىشود « عشا » ، « يعشوا » ، « عشوا » و « عشوا » - از باب نصر ينصر - كه خود را به كورى و يا شبكورى زده باشد ، بدون اينكه در چشمانش آفتى باشد . و كلمه « نقيض » از مصدر « تقييض » است كه هم به معناى تقدير است ، و هم چيزى را نزد چيزى بردن . مىگوييم « قيضه له » يعنى فلانى را نزد فلان كس آورد . بعد از آنكه گفتار به ذكر متقين منتهى شد كه آخرت نزد خدا خاص ايشان است ، اين موقعيت پيش آمد كه چيزى از سر انجام معرضين از حق كه خود را از ياد رحمان به كورى مىزنند بگويد ، و به مال امر آنان اشاره نمايد ، و بفرمايد اينكه خود را از ياد خدا به كورى

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 46 .